جامعه‌ی هراسان

27 اردیبهشت 1397


زیستن در شرایط پرخطر


یکی از ارکان اصلی آرامش فرد و جامعه این است که شرایط زندگی برای افراد، به نحو منطقی اولا پایدار و ثانیا تغییرات آن قابل پیش بینی باشد. آینده ی مبهم به همراه تشنج دایمی در حال و هوای سیاسی و اقتصادی، بقا را به خطر می اندازد. حرکت در مه ، اگر برای دقایقی ممکن باشد اما در زمان طولانی، بسیار دشوار و با صرف هزینه ی بیش از توان آدمی همراه است. گرچه کشتی جامعه، در برخورد با تلاطم دریا و امواج سرکش پایان ناپذیر ترس ها و اضطرابات مقاومت می کند، اما سرنشینان آن، هماره در هراس شکسته شدن کشتی و غرق شدن در میانه‌ی تاریکیِ هراس انگیز بی‌قرار می شوند.


همگی ما این جمله را بارها و بارها شنیده ایم که در وضعیت حساس زندگی می کنیم. وضعیت حساسی که چهار دهه‌ی زندگی همه ی ما را بلعیده و در خود فرو برده است است. سایه‌ی خطری که از میان نمی‌رود و اقتصاد و نظام اجتماعی را به فرسایشی دردناک دچار کرده است. هراس، نتیجه ی احساس خطری است که گاه و بیگاه دندان تیزش را در تن نحیف جامعه فرو می برد. جامعه‌ی هراسان، جامعه‌ای است که ساکنان آن در انتظاری کشنده برای وقوع سیلابی در تعلیقی جانکاه فرو رفته است، که اگر آن سیلاب در گیرد، همگی را در کام خود فرو می برد. 


❇️ زیستن چهل ساله در فضای رعب جنگ، تحریم‌ها، رفتن تا لبه‌ی پرتگاه جنگ های جدید در سنوات مختلف، کمبودها و مشقات، تحمل محدودیت های بین المللی و بسیاری از عناصری که زندگی ایرانی را با انواع بن بست‌ها مواجه ساخته است، به خستگی روان شناختی و هراس از آینده منجر شده است. زیست پر خطر،‌ آن هم بر زمین سست آینده، اقتصاد را به اغماء برده و جامعه را به تعلیق کشانده است. محیط کسب و کار، بی رونق شده و سرمایه‌گذاری ‌های دراز مدت ناممکن شده است. وقتی شرایط به سمت نااطمینانی و ناپایدار و خطرخیزی سوق پیدا کند، طبیعی است که فرهنگ تولید به دلالی‌های پرسود و زود برگشت تبدیل گردد. میل به مهاجرت فزونی یابد. دلمردگی جایگزین شاداب شود و انواع آسیب ها رشد کند.


سرمایه‌های اجتماعی و روان شناختی میان سنگ آسیاب در حال فرسوده شدن و خرد شدن است.  آسیابی که یک سنگش دردها و رنج های اکنون و سنگ دیگری، آینده ‌ای مبهم، تیره و خطرخیز است.

هراس از جنگ، هراس از تهدیدهای بین المللی و تحریم، هراس از بیکاری، هراس از تورم و گرانی های شتابان و بی برنامه، هراس از افسارگسیختگی قدرت در مواجه با منتقدان، و بسیاری از ترس هایی که انباشت شده و زندگی افراد را عملا در گرداب مبهم و آینده‌ای تاریک فروبرده برده است، جامعه‌ی ایران را به جامعه‌ای هراسان تبدیل کرده است. 

 در جامعه‌ی هراسان و ناپایدار،  آینده‌ی پرخطر، گویی بر لحظات اکنون آدمی آوار می‌شود. 


✔️ جامعه ی هراسان یعنی"زندگی در اکنون و این جا"،  زیر بار تهدیدهای پیاپی و خطراتِ احساس شده شکسته می‌شود. یعنی از لذت اکنون بهره ای نمی برد و خود و آینده را به نحو دائم در چنگال تیز و دردناک خطر گرفتار می بیند.

در جامعه‌ی هراسان، سیاست، اقتصاد و مهمتر از همه، خود زندگی تعلیق می شود.