X
تبلیغات
زولا

مرثیه ای برای کتاب

16 اردیبهشت 1397


اندیشیدن، فضیلتی فراموش شده


❇️  قلم و کاغذی برداریم و کتاب هایی را که طی شش ماه گذشته خوانده ایم یادداشت کنیم. اضافه کنید، مسئله هایی که در باره شان اندیشیده ایم. اما اندیشیدنی جدی که قرارمان را ربوده و برای یافتن پاسخ آن، خواب از چشم مان گریخته باشد. 

چند کتاب خوانده ایم؟ چه مسئله هایی اندیشه‌ی ما را به حرکت واداشته است؟ چه موضوعاتی، تاملاتی در ما انگیخته و روزها و هفته ها، سر در گریبان تفکر برده ایم؟

نتیجه ی یادداشت را پیش رو بنهیم. تعارف را کنار بگذاریم و بی آن که بخواهیم بهانه هایی برای نخواندن مان دست و پا کنیم، با واقعیت تلخ و کشنده‌ی قهر با کتاب روبرو شویم. از خود بپرسیم چرا کتاب نمی خوانیم؟ چرا با کتاب قهر کرده ایم؟ 

به انواع سرگرمی های وقت کش مشغول می شویم اما نوبت کتاب که می رسد، وقت نداریم.

ده ها هزینه‌ی بیهوده و گاه مضر می کنیم، به کتاب که می رسیم، به نظرمان کتاب، گران است.

اگر بخواهم از "مرگ کتاب" سخن بگویم شاید اشتباه کرده باشم، زیرا با این پرسش هولناک روبرو می شوم که آیا اصلا کتاب در این مرز و بوم متولد شده است که اکنون با مرگ آن روبرو شده باشیم؟


از استثانائاتی که بگذریم اما آمار عمومی مطالعه و شمارگانِ کتاب به ما می گوید حال کتاب در ایران خوب نیست. معنای شمارگان دویست نسخه، این است که در جامعه ای که در آن زندگی می کنیم، دانایی، فضیلتی ارزشمند نیست. دانایی، گمشده‌یی است که سراغش را نمی گیرند و از حالش بی خبرند.  دانایی چیست؟

"دانایی"، کالایی نیست که بتوان آن را از جایی ابتیاع کرد. مقصدی نیست که بدان جا بتوان رسید. "دانایی"، همان اشتیاق آدمی برای فهم خود، دیگران، زندگی و هستی است. دانایی، شوقِ دانستن است. اشتیاقِ فهمیدن است. دانایی، ثمره ی درختی است که شکوفه های پرسش بر آن روییده باشد و عجیب است این همه ناکامی، اما چرا پرسشی جدی در ذهنیت اجتماعی در نمی گیرد.


کتاب، در میان ما غریبه ای است که در کوچه پس کوچه های فرهنگی، پرسه می زند و کسی سلامش را پاسخ نمی گوید. کتاب، مظهر دانایی و مطالعه، شاخصه ی وجود روحیه‌ی حقیقت جویی است. میزان بسیار کم و بلکه شرمسارانه‌ی مطالعه، افول ارزش دانایی و سقوط روحیه‌ی حقیقت جویی را در میان ما هشدار می دهد. حضور کمرنگ کتاب میان ما، نشان می دهد نه پرسشی داریم و نه شوق دانستنی. ما تشنه‌ی یافتن و فهمیدن نیستیم. از این رو کتاب در زندگی ما جریان ندارد. 


✔️    و باید به این پرسش عمیقا اندیشید که: چرا ما تشنه ی دانایی و شناخت نیستیم؟