X
تبلیغات
رایتل

درک سنتی از بیت المال

23 مهر 1396


هر یک از مفاهیمی که در زبان بکار می بریم، واجد معنایی است و ما به هدف و مقصودی از آنها بهره می بریم. اما همین مفاهیم، گرچه صورت شان در طول زمان تغییر نمی کند،‌ ممکن است محتوای شان دستخوش تحول می گردد. یه سخن دیگر، صورت ظاهری الفاظ و مفاهیم باقی می ماند اما درون شان و معنای شان تغییر می کند. این تغییر، گاهی به فربه شدن معناها منجر می گردد، یعنی علاوه بر معنای پیشین، معناهای جدید نیز به آن افزوده می شود و گاهی، حتی معنای شان دگرگون می گردد. در این صورت اگر از آن الفاظ استفاده کنیم، صرفا به اشتراک در لفظ می رسیم و نه اشتراک در معنا. به زبان تخصصی تر، مفاهیم، دال هایی هستند که در زمان های مختلف، مدلول های متفاوتی دارند. به طور خلاصه به این پروسه می گویند:" تحول مفاهیم".


یکی از مفاهیمی که در موقعیت های مختلف استفاده می شود، مفهوم "بیت المال" است. واژه ای عربی که در زبان فارسی هم رواج یافته است. در ساختارهای ساده ی سنتی، وقتی از بیت المال سخن می راندند، عمدتا منظورشان دو چیز بوده است: اولا، اموال و ثانیا، پول ( در معنای پیشین). در این نگرش بیت المال، در مادیات و آن چیزهایی خلاصه می شده است که قابل مشاهده و محاسبه ی مادی بوده است. چیزهایی که به شمارش در می آمد و وجودی عینی داشتند. اسرمایه مالی و اموالی عمومی که در اختیار حاکم قرار می گرفته است و نحوه ی هزینه کردن شان نیز به حکم حاکم و والی سپرده می شده است. در چشم انداز سنتی، دست اندازی به بیت المال، یعنی از اموال عمومی به نفع خود استفاده کردن و  بهره مند شدن اختصاصی از اموال و ثروت عمومی که به همگان تعلق دارد. 


اما آن چه که امروز به عنوان اموال عمومی از آن یاد می شود، با فربه شدن معنا روبرو شده است. یعنی اگر در گذشته بیت المال صراف همان مواردی بود که اشاره شد، امروزه، تمام سرمایه های مادی و غیر مادی را باید جزو بیت المال محاسبه کرد. زیرا مالکیت آن سرمایه ها از آنِ تمامی ساکنان این مرز و بوم است و همگی در آنها سهم دارند. در این صورت، همگی ایرانیان در تمامی سرمایه های ایران ذی نفع اند. 


✔️این سرمایه ها کدامند؟


علاوه بر اموال مادی عمومی ( که نحو خلاصه ثروت مادی و اموال از آن یاد می شود)، سرمایه های غیر مادی نیز مانند قدرت، منصب، پست و مقام، اطلاعات، منزلت و حیثیت اجتماعی، فرصت های رشد، اعتبار اجتماعی و اعتبار بین المللی و بسی چیزهای بیشتر را شامل می شود. از این رو  هر یک از ایرانیان در یک مواجهه یی عادلانه در هر دو شق بیت المال سهیم هستند. چه اموال و ثروت مادی و چه سرمایه های غیر مادی.


دست اندازی بر بیت المال ( در معنای جدید)، یعنی دست اندازی به ثروت و مال و قدرت و اعتبار بین المللی و همه ی فرصت های تاریخی است که یک ملت در اختیار دارد تا بتواند به رشد و توسعه برسد. در این معنا، اختلاس، صرفا بهره مندی نابجا و بیش از سهم و غیرعادلانه از ثروت و اموال عمومی نیست، بلکه هر آن کسی که از قدرت، اعتبار، پست و مقام و ... بیش از دیگران بهره گیری کند و این سرمایه ها را به تملک خویش در می آورد نیز فردی است که به فساد اختلاس دچار شده است. اختلاس قدرت، اختلاس پست و مقام و منصب، اگر مهمتر از اختلاس پول و مال نباشد، اهمیتی کمتر هم ندارد. و بلکه افراد عموما از طریق اختلاس قدرت و اطلاعات و منصب است که به ثروت و اموال مادی دسترسی پیدا می کنند. این نوع اختلاس، نردبانی برای آن نوع اختلاس است. امروزه اطلاعات ( به معنای information )  رکن اساسی قدرت محسوب می شود. از شاهراه دسترسی به اطلاعات است که می توان بر بام اموال و ثروت رسید و آن را مصادره کرد. 


با توجه به ان چه گفته شد:  اختلاس را می توان در دو گونه صورت بندی کرد:

 1. اختلاس مالی 

 2. اختلاس سیاسی

  

 همگی کم و بیش با اختلاس مالی آشنا هستیم، اما ممکن است به انواع دیگر اختلاس توجه لازم را نکرده باشیم. 

اختلاس سیاسی یعنی تملک پنهانی و غیر عادلانه ی قدرت و مناصب دولتی و اطلاعاتی که باید در اختیار همگان باشد.  اختلاس سیاسی یعنی از سرمایه های اجتماعی به نفع قدرت و حیثیت و منصب خود بهره مند شدن.  از نردبان سرمایه های عمومی به شهرت و ثروت رسیدن. اختلاس سیاسی یعنی بیش از یک صندلی قدرت داشتن. یعنی مصادره ی ده ها عنوان و پست و منصب. یعنی قدرت را از همگان ستاندن و سیطره ی خویش را بر آن گستردن. 

امروزه وقتی از حیف و میل کردن بیت المال سخن گفته می شود، مشمول تمامی سرمایه هایی می شود که ذکرشان به میان آمد. 


✔️مفاهیم و مدلول های آنها را دست کم نگیریم. از طریق الفاظ و  مفاهیم است که چه کارها که نمی توان کرد

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)

نام :
پست الکترونیکی :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد